Giai đoạn nào hệ đề kháng của con hoàn thiện? Những lưu ý mẹ nên biết

Không ít mẹ thắc mắc rằng thời điểm nào hệ đề kháng của trẻ hoàn thiện. Hệ miễn dịch của con phát triển và hoàn thiện hơn khi trẻ được 3-4 tuổi. Trước thời điểm này, trẻ có thể đối mặt với giai đoạn "khoảng trống miễn dịch" kéo dài từ tầm 6 tháng đến 3 tuổi. Để góp phần phát triển hệ đề kháng cho trẻ, cha mẹ nên quan tâm bổ sung dinh dưỡng đầy đủ và cân đối cho con, giúp con ngủ đủ giấc, cho con vận động thường xuyên…

Trong lúc chăm sóc trẻ nhỏ, không ít cha mẹ băn khoăn thời điểm nào hệ thống đề kháng của con hoàn thiện. Để nắm rõ hơn về quá trình hoàn thiện hàng rào miễn dịch của con, cũng như cách hỗ trợ con phát triển sức đề kháng khỏe mạnh, cha mẹ hãy cùng nhau tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

1. Hiểu về cơ chế hoạt động của hệ đề kháng ở trẻ

Hệ miễn dịch là hệ thống bảo vệ tự nhiên của cơ thể trước những tác nhân gây bệnh như vi khuẩn, virus, ký sinh trùng... và những yếu tố môi trường độc hại khác. Theo MSD Manuals (nguồn tài liệu y khoa toàn diện và lâu đời nhất thế giới) và PubMed Central (PMC - kho lưu trữ toàn văn miễn phí các tài liệu tạp chí y sinh học và khoa học đời sống tại Thư viện Y khoa Quốc gia thuộc Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH/NLM)), cách vận hành miễn dịch của bé chia thành 2 loại:

• Miễn dịch bẩm sinh: Đây là hệ thống miễn dịch bé có được nhờ vào lượng kháng thể IgG nhận được từ mẹ trong giai đoạn bào thai và qua sữa mẹ. Tuy nhiên, "lá chắn" bảo vệ này không mang lại sức đề kháng lâu dài và sẽ giảm mạnh sau vài tháng bé chào đời.

• Miễn dịch đáp ứng: Miễn dịch đáp ứng được hình thành khi cơ thể tiếp xúc với kháng nguyên - thành phần gây bệnh như vi khuẩn, virus. Điểm đặc biệt của loại đề kháng này là có tính đặc hiệu, tức là nhận ra và chống lại đúng loại tác nhân gây bệnh. Khi đã gặp 1 lần, cơ thể sẽ ghi nhớ để lần sau đưa ra phản ứng đề kháng hiệu quả và nhanh hơn.

2. Khi nào hệ thống đề kháng của bé hoàn thiện?

Hệ đề kháng của bé sẽ được hoàn thiện sau giai đoạn 3-4 tuổi, khi bé đủ khả năng tự sản sinh kháng thể để chống chọi với các bệnh nhiễm trùng. Trước thời điểm này, trong giai đoạn "khoảng trống miễn dịch" từ 6 tháng đến 3 tuổi, hệ miễn dịch của con còn non nớt, chỉ nhận được sự bảo vệ thụ động từ kháng thể của mẹ truyền sang.

Chi tiết hơn, tiến trình phát triển sức đề kháng ở con sẽ diễn ra như sau:

• Khi mới sinh: Con nhận sự che chở từ hàng rào miễn dịch thụ động, bao gồm kháng thể của mẹ qua nhau thai trong thai kỳ và qua sữa mẹ sau sinh (theo thông tin từ PMC).

• Sau 6 tháng tuổi: Lượng kháng thể IgG từ mẹ truyền sang giảm dần, hình thành giai đoạn "khoảng trống miễn dịch".

• Từ 3 - 4 tuổi trở đi: Hệ miễn dịch của trẻ dần phát triển hoàn thiện hơn, có khả năng tự tạo ra đầy đủ các kháng thể cần thiết để đối phó với tác nhân gây bệnh.

Từ đó có thể thấy, từ 6 tháng đến 3 tuổi là giai đoạn hệ thống miễn dịch thụ động của trẻ dần suy yếu, trong khi miễn dịch chủ động chưa hình thành vững chắc. Chính vì vậy, đây là khoảng thời gian bé dễ nhạy cảm với các bệnh nhiễm khuẩn như tiêu chảy, viêm đường hô hấp hoặc dị ứng. Lúc này, cha mẹ nên chủ động tìm cách hỗ trợ củng cố hệ thống đề kháng cho con.

3. Cách bảo vệ và củng cố hệ đề kháng cho trẻ

Khi đã có lời giải đáp cho băn khoăn khi nào hệ đề kháng của bé hoàn thiện, mẹ hãy xem qua một số cách bảo vệ và củng cố đề kháng cho con như nâng cao sức khỏe hệ tiêu hóa, bổ sung dinh dưỡng cân đối, cho trẻ thường xuyên vận động, ngủ đủ giấc... Chi tiết như sau:

3.1. Nâng cao sức khỏe hệ tiêu hóa

Có đến 70% hệ đề kháng nằm ở đường ruột. Do đó, việc duy trì đường ruột của bé khỏe mạnh là chìa khóa quan trọng giúp con tăng cường miễn dịch để phát triển khỏe mạnh từ những năm đầu đời.

Để hỗ trợ hệ tiêu hóa của bé hoạt động tốt, Tổ chức Y tế Thế giới WHO khuyến nghị mẹ nên bắt đầu cho con ăn dặm khi con tròn 6 tháng tuổi (180 ngày tuổi). Song song đó, theo Viện Dinh dưỡng Quốc gia, mẹ nên xây dựng chế độ ăn bổ sung thích hợp với lứa tuổi của con, nâng dần lượng thức ăn và độ đặc hỗ trợ con dễ dàng làm quen. Song song, mẹ đừng quên cho con uống sữa đầy đủ vì đây là nguồn mang lại năng lượng và dưỡng chất thiết yếu cho con.

Nếu cơ địa mẹ ít sữa hoặc vì lý do y khoa mà khó cho con bú sữa mẹ, mẹ có thể hỏi ý kiến bác sĩ để chọn giải pháp dinh dưỡng thích hợp. Mẹ có thể chọn sữa chứa các dưỡng chất hỗ trợ nuôi dưỡng đường ruột khỏe mạnh, giúp trẻ dễ tiêu và tăng cường miễn dịch đường ruột như chất béo sữa tự nhiên Milk Lipid Complex (MLC), dưỡng chất HMO (Human Milk Oligosaccharides), chất xơ GOS (Galacto-oligosaccharides) và lợi khuẩn Probiotics. Đây là những dưỡng chất hỗ trợ cung cấp năng lượng và hỗ trợ tiêu hóa, góp phần xây dựng hệ miễn dịch khỏe mạnh, bảo vệ bé theo cơ chế 3 "tầng" đề kháng:

• Hình thành lớp khiên bảo vệ, góp phần ngăn vi khuẩn có hại xâm nhập vào đường ruột. (*)

• Hỗ trợ nuôi dưỡng và cân bằng hệ vi sinh, tạo môi trường ức chế hại khuẩn. (**)

• Thúc đẩy sản sinh tế bào miễn dịch, tăng kháng thể tự nhiên và hỗ trợ con giảm nguy cơ nhiễm trùng đường ruột. (***)

Khi con sở hữu hệ tiêu hóa khỏe mạnh, bụng con dễ chịu hơn, giúp hấp thu dinh dưỡng hiệu quả. Một đường ruột khỏe còn giúp tăng cường đề kháng và hỗ trợ đề kháng tự nhiên cho bé, bởi có đến 70% hệ miễn dịch của cơ thể nằm tại đường ruột.

Bên cạnh đó, mẹ cũng có thể chọn sữa chỉ trải qua 1 lần xử lý nhiệt nhằm góp phần bảo toàn nguồn đạm tự nhiên mềm nhỏ, giúp con tiêu hóa dễ hơn, bụng êm hơn và giảm các vấn đề rối loạn tiêu hóa như tiêu chảy, táo bón hay chướng bụng. Đi kèm đó, hương vị sữa cũng nên thanh nhạt để hỗ trợ con dễ làm quen.

>> Xem thêm: Sữa Friso Pro: Giải pháp cho bé êm bụng, hấp thu tốt, mẹ an tâm.

3.2. Bổ sung dinh dưỡng đầy đủ và cân đối

Dinh dưỡng là một trong những yếu tố góp phần giúp con khỏe mạnh và phát triển thuận lợi. Vì chỉ khi được bổ sung đầy đủ dinh dưỡng thì cơ thể con mới có khả năng tạo đủ năng lượng, sản sinh tế bào đề kháng và kháng thể.

Để đạt được điều này, với bé từ 6 tháng tuổi trở lên, mẹ cần thiết lập cho con chế độ ăn uống với 4 nhóm chất gồm: chất đạm (thịt, cá,...), tinh bột (gạo, ngũ cốc,...), chất béo (dầu thực vật, mỡ động vật,...), vitamin và khoáng chất (rau xanh, trái cây). Ngoài ra, thực đơn cần có đa dạng món ăn để bổ sung nhiều dưỡng chất thiết yếu và giúp trẻ ăn uống ngon hơn.

3.3. Một số biện pháp khác

Sau khi đã tìm hiểu khi nào hệ miễn dịch của con hoàn thiện và nắm các biện pháp cơ bản, dưới đây là một số giải pháp bổ sung mẹ có thể áp dụng để tiếp tục giúp củng cố đề kháng cho con:

• Đảm bảo trẻ ngủ đủ giấc: Thiếu ngủ có thể khiến hệ miễn dịch của bé yếu đi, làm giảm tế bào bảo vệ tự nhiên, tạo cơ hội cho vi khuẩn gây bệnh tấn công cơ thể. Bởi vậy, mẹ cần đảm bảo cho bé ngủ đủ giấc để con phát triển khỏe mạnh. Cụ thể, số giờ ngủ trong ngày của trẻ ở từng độ tuổi như sau: 18-20 giờ/ngày với trẻ sơ sinh, 12-13 giờ/ngày với trẻ mới biết đi và 10 giờ/ngày với trẻ học mẫu giáo.

• Vận động thường xuyên: Theo nghiên cứu được công bố trên PMC "Physical activity in asthma control and its immune modulatory effect in asthmatic preschoolers", việc tập thể dục thường xuyên có thể góp phần tăng cường đề kháng. Vì thế, để khuyến khích con tập luyện thường xuyên hơn mẹ có thể cùng con tham gia các hoạt động thể chất đơn giản, phù hợp với lứa tuổi như đi bộ, đạp xe,...

• Giữ gìn vệ sinh cá nhân và môi trường sống xung quanh trẻ: Vệ sinh cơ thể hằng ngày cho con góp phần ngăn ngừa vi khuẩn hình thành và tấn công con. Với trẻ lớn, mẹ nên hình thành cho con thói quen rửa tay với xà phòng trước và sau khi đi vệ sinh hoặc vui chơi, vận động ngoài trời. Bên cạnh đó, môi trường sống xung quanh con cũng cần được đảm bảo trong lành, sạch sẽ để giảm nguồn bệnh.

4. Giải đáp câu hỏi thường gặp

Ngoài "khi nào hệ đề kháng của trẻ hoàn thiện?", các mẹ cũng có câu hỏi như:

4.1. Khi nào bé dễ bị ốm vặt?

Bé có thể bị ốm vặt trong 6 tháng đến 3 tuổi - giai đoạn xảy ra "khoảng trống miễn dịch". Ngoài ra, bé cũng có thể bị ốm vặt vào thời điểm giao mùa (thời tiết thay đổi) hoặc khi bé mới đi nhà trẻ, đi học.

4.2. Nên cho con ăn trái cây gì để hỗ trợ củng cố đề kháng?

Để giúp tăng cường hệ đề kháng cho bé, mẹ có thể bổ sung vào thực đơn hằng ngày các loại trái cây giàu dưỡng chất như kiwi, cam, bưởi, đu đủ... Bằng cách cho trẻ ăn trực tiếp, làm sinh tố mát lạnh hay trộn salad thanh mát, mẹ vừa giúp con thay đổi khẩu vị, vừa kích thích con ăn ngon miệng hơn.

Đến đây, chắc hẳn mẹ đã có lời giải đáp cho băn khoăn khi nào hệ miễn dịch của trẻ hoàn thiện. Với những giải pháp củng cố đề kháng gợi ý trên, hy vọng mẹ có thể xây dựng cho con "lá chắn" đề kháng vững vàng để con yêu luôn khỏe mạnh, tràn đầy năng lượng khám phá thế giới xung quanh.